Ortodontiya Nədir? Ortodontik Müalicə və Diş Əyrilikləri

Stomatologiyanın diş-çənə sistemindəki anomaliyaların, əyriliklərin və struktur pozuntularının diaqnostikası, profilaktikası və müalicəsi ilə məşğul olan xüsusi bir qoluna ortodontiya deyilir. Bir çox insan ortodontik müalicəni (məsələn, breketləri) sadəcə vizual gözəllik üçün hesab etsə də, bu sahənin əsas məqsədi ağız və üz nahiyəsinin ümumi sağlamlığını təmin etməkdir.

Ortodontik Müalicənin Əsas 4 Faydası

Sadəcə vizual bir gözəllik bəxş etməyən, həm də ağız və ümumi bədən sağlamlığı üçün bir çox mühüm üstünlüklər yaradan müalicə məhz ortodontik müalicədir. Dişlərin düzgün hizalanmasının əsas faydaları aşağıdakılardır:

1.     Özünəinamın və Psixoloji Rahatlığın Artması: Ortodontiya ilə estetik və qüsursuz bir təbəssüm insanın cəmiyyət içində özünü daha rahat hiss etməsinə birbaşa təsir edir.

2.     Çeynəmə və Nitq Funksiyasının Yaxşılaşması: Dişlər doğru yerləşdikdə qidalar daha rahat çeynənilir (bu da həzm sistemini qoruyur) və ortodontik müalicə sayəsində səslər daha aydın, düzgün tələffüz olunur.

3.     Kariyes Riskinin Minimuma Enməsi: Əyri və sıx dişlərin arasında qida qalıqları daha çox toplanır və onları fırçalamaq çətin olur. Ortodontiya vasitəsilə dişlər doğru hizada düzüldükdə isə effektiv təmizlik təmin edilir və diş çürüməsi riski əhəmiyyətli dərəcədə azalır.

4.     Diş Əti Zədələnmələrinin və Travmaların Qarşısının Alınması: Yanlış qapanma (maloklyuziya) zamanı dişlər bir-birinə və ya qarşı tərəfin diş ətinə həddindən artıq təzyiq göstərir. Ortodontik breket müalicəsi sayəsində diş ətlərinin zədələnməsi, aşınması və travma riski ortadan qalxır.

Ortodontiyada İstifadə Olunan Əsas Üsullar və Aparatlar

• Metalik breketlər: Ən geniş yayılmış, yüksək effektivliyə və dözümlülüyə malik ənənəvi sistemdir.

• Estetik (keramik və sapfir) breketlər: Diş rəngində və ya şəffaf olduğu üçün diş üzərində çox az görünür.

• Lingual breketlər: Dişlərin arxa (daxili) səthinə taxılır və xaricdən tamamilə görünməzdir. Ortodontiyada uğurla istifadə olunur.

• Özündən bağlanan (Damon) breketlər: Dişləri daha az sürtünmə ilə hərəkət etdirən xüsusi qapaqlı breket növüdür.

• Şəffaf plaklar (Invisalign): Taxılıb-çıxarılan, demək olar ki, tamamilə görünməyən və yüksək estetik üstünlüyə malik müasir ortodontik müalicə üsuludur.

• Çıxarıla bilən (plastinka) aparatlar: Uşaqlarda çənə inkişafını yönləndirmək üçün erkən dövrdə istifadə edilən cihazlardır.

• Çənə genişləndirici cihazlar: Dar damaq və diş sıxlığı hallarında çənə darlığı problemini aradan qaldırmaq, sümük strukturunu ideal ölçülərə çatdırmaq üçün tətbiq olunur. RPE aparatı, Marco Rossa aparatı və mikro-implant dəstəkli genişləndiricilər bu sistemə aiddir.

• Müalicə sonrası qoruyucu aparatlar (Riteynerlər): Ortodontiya sahəsində müalicə bitdikdən sonra düzəlmiş dişlərin əvvəlki əyri vəziyyətinə qayıtmasının qarşısını almaq üçün istifadə olunan sabit və ya hərəkətli tellərdir.

Əsas Ortodontik Problem: Maloklyuziya Nədir?

Alt və yuxarı çənənin bir-biri ilə düzgün uzlaşmaması, yəni dişlərin təbii şəkildə qapanmamasına ortodontiyada maloklyuziya deyilir. Bu, sadəcə estetik qüsur deyil; çeynəməkdən tutmuş danışığa, hətta çənə oynağının sağlamlığına qədər hər şeyə birbaşa təsir edən ciddi bir ortodontik problemdir.Maloklyuziya Nəyə Görə Yaranır?

• Genetik miras: Valideynlərdən keçən çənə quruluşu və ya diş ölçüləri.

• Uşaqlıq vərdişləri: Uzun müddət davam edən barmaq əmmə, əmzik və ya şüşə butulka asılılığı.

• Ağızdan nəfəs almaq: Burun əti (adenoid) və ya allergiyaya görə davamlı ağızla nəfəs almağın çənə sümüyünü deformasiya etməsi.

• Vaxtsız diş itkiləri: Süd dişlərinin vaxtından tez çürüyüb düşməsi və gələcək daimi dişlərin yerini itirməsi.

• Zərbələr və travmalar: Uşaqlıqda və ya sonradan çənəyə dəyən fiziki zədələr müxtəlif ortodontik qüsurların yaranmasına səbəb olur.
  

Maloklyuziyanın Hansı Növləri Var?

Ortodontiya sahəsində qarşılaşılan əsas diş və çənə əyrilikləri (okklüzion pozuntular) aşağıdakı kimi təsnif edilir:

• I Sinif: Dişləmə normal görünsə də, dişlərin özündə əyrilik və ya sıxlıq olur.

• II Sinif: Üst çənənin normadan çox irəlidə olması (xalq arasında "dovşan diş" və ya irəli çənə kimi bilinir).

• III Sinif: Alt çənənin üst çənəni qabaqlayaraq önə çıxması.

• Açıq dişləmə: Arxa dişlər birləşsə də, ön dişlərin arasında gözlə görünən boşluğun qalması.

• Çarpaz dişləmə: Dişlərin tərs qapanması, yəni üst dişlərin alt dişlərin arxasında sıxılıb qalması.

• Sıxlıq: Çənə darlığı səbəbindən dişlərin yer tapmayıb üst-üstə çıxması.

• Seyrəklik: Dişlərin arasında diqqətçəkən boşluqların (diastema) olması.

Müasir ortodontiya mütəxəssisləri bu kimi problemləri həm estetik, həm də funksional baxımdan tam bərpa edə bilirlər.

RealDent Klinikasında Müasir Ortodontik Müalicə

Gözəl və düzgün diş sırasına sahib olmaq üçün RealDent klinikasında qabaqcıl ortodontik müalicə üsulları tətbiq olunur. Təcrübəli ortodontlarımız tərəfindən hər bir pasiyentə fərdi yanaşılır, estetik breketlər və şəffaf kapalar (elaynerlər) vasitəsilə diskluziyalar (diş əyrilikləri) kökündən həll edilir. Ən son texnologiyalara əsaslanan müayinə və müalicə konseptimiz sayəsində həm uşaqlar, həm də böyüklər üçün qısa zamanda sağlam və estetik təbəssüm təmin edilir.